Tatau - tattoo - tattú

Tattú er líklega eitt fáum orðum af pólýnesískum uppruna sem hefur ratað inn í vestræn tungumál. Hér á Samóa er þetta kallað tatau og á sér um 2000 ára sögu. Samkvæmt vefsíðu um pólýnesísk húðflúr kom orðið tattú fyrst fyrir í Evrópu í kjölfar leiðangurs Kapteins James Cook um Pólýnesíu árið 1771. Hann kallaði þetta “tattaw” og lýsti því hvernig óafmáanlegar merkingar væru notaðar til að sýna stöðu hvers og eins í samfélaginu.
Ég skrifaði einhvern tímann hér á bloggið að húðflúrin væru stór. Ég var ekkert að grínast. Svona lítur hefðbundið “Pe’a” tattú út:

Nei, ég fékk engan til að sitja fyrir nakinn. Myndin er fengin af veraldarvefnum.

Ég fór á kynningu hjá “menningarþorpinu” niðrí bæ þar sem ég lærði um svona tattú og fylgdist með þar sem verið var að húðflúra einn. Það eru bara karlar sem fá þessa týpu. Það er alltaf byrjað á því að húðflúra mjóbakið og final touch-ið er naflinn. Ef naflinn er ekki flúraður þýðir það að verkinu hefur ekki verið lokið. Því fylgir mikil skömm að vera með hálfklárað pe’a húðflúr, ekki bara fyrir einstaklinginn heldur alla fjölskylduna hans.

Kennarinn í menningarþorpinu. Það er búið að flúra á honum naflann þannig að hann er góður.

Gaurinn á myndinni hér að ofan leiddi okkur í allan sannleikann um kvalirnar sem fylgja því að fá pe’a og hvað þetta er mikil andleg raun að undirgangast þess flúrun. Ef ég man rétt þá eru þetta 9 session sem hægt er að fara í dag eftir dag. Flestir ráða samt ekki við það og verða bara kvíðnir og þunglyndir við það að vakna á morgnana og sjá fram á enn einn daginn af stingandi nálum. Þannig að sumir fara annan hvern dag í flúrun og aðrir deila þessu á lengra tímabil.  Á meðan flúrunin fer fram liggur viðtakandinn á mottu á gólfinu (hér er hægt að sjá myndband fyrir áhugasama: http://www.youtube.com/watch?v=8u7Kp2H3nxg. Það er venjan að hafa einhverja fjölskyldumeðlimi viðstadda sem hvísla hvatningarorð eða syngja til þess beina huganum að einhverju öðru en þjáningunum. Þess má geta að í dag gilda strangar reglur um hreinlæti í tengslum við húðflúranir en fyrr á tímum var auðvitað gríðarleg sýkingarhætta sem fylgdi þessari athöfn.

Karlar með svona tattú fá sérstakan titil og eru dáðir fyrir hugrekki sitt og andlegt úthald. Það var þannig áður fyrr (ég held að það sé ekki lengur þannig) að til þess að geta orðið matai, þ.e. fjölskylduhöfðingi, þá varð viðkomandi að vera með svona húðflúr. Matai kerfið er enn mikilvægur partur af samósku samfélagi, t.a.m. getur bara fólk með matai titil boðið sig fram til þingsetu. Matai titillinn er fyrir bæði karla og konur en pe’a tattúið er bara fyrir karla. Konurnar fá nefnilega annars konar tattú sem er ekki jafn umfangsmikið.

Myndir af internetinu því það er eitthvað skrýtið við það að eltast við fólk og taka myndir af löppunum á því. Mér finnst konuhúðflúrin bara helvíti smekkleg.

Þó að margir karlar séu með pe’a tattú þá eru nú flestir með eitthvað aðeins umfangsminna.

Þessi er t.d. með tattúað á bakið á sér hið góða mottó: Samóa er byggt á Guði