Daglegt líf

Undanförnum dögum hef ég varið í að aðstoða hinn starfsnemann hér á skrifstofunni við að dreifa spurningalistum til kvennanna í prógramminu okkar. Ég hef því verið á ferðinni með þjónustufulltrúunum okkar til að hitta konurnar á vikulegum miðstöðvarfundum. Fundirnir eru alltaf haldnir heima hjá einni úr hópnum, yfirleitt formanninum. 

Þessar stilltu sér upp á mynd fyrir mig en venjulega sitja allar hring meðan fundurinn fer fram. Fundirnir fara flestir fram í húsum sem eru kölluð fale á samósku en það eru hefðbundin hús eyjaskeggja. Stundum eru þetta fale sem einhver býr í en stundum eru þetta bara samkomustaðir og fjölskyldan býr þá í öðru húsi eða fale innar á lóðinni. 

Svona lítur fale út. Þetta eru sporöskjulaga hús úr súlum með þaki. Þau eru líka til European style og þá eru þau ferköntuð. Ef það rignir er hægt að taka niður plastið sem er rúllað upp, það sést þarna fremst undir þakskegginu og er grænt á litinn. Við vorum reyndar ekki að halda fund í fale-inu á myndinni, þarna voru bara eiginmaður og sonur að horfa á sjónvarpið á meðan konurnar réðu ráðum sínum. Inni má sjá stofuskáp, rúm, tvö sjónvörp og svo er innangengt inn í hvíta húsið á bakvið, þar er líklega annað svefnherbergi.

Hér vorum við með fund í fale sem er greinilega búið í. Það er að vísu búið að breiða fína blómadúka yfir öll húsgögnin svona rétt á meðan fundinum fundinum stendur... og kannski er það þannig yfir daginn líka, ég er ekki viss. Hér á Samóa er alltaf í kringum 28 gráðu hiti, bæði nótt og dag þannig að hús án veggja er bara frekar hentugt. Þá blæs líka aðeins í gegn sem er gott.

Meðan fundirnir fara fram sitjum við yfirleitt á mottum á gólfinu. Þarna er Tana samstarfsmaður minn að hjálpa viðskiptavini að fylla út umsókn vegna endurnýjunar á láni.

Í þessu húsi fengum við sæti við borð. Þarna er samstarfsmaður minn hann Logo að bera nýjar lánaumsóknir undir hópinn og óska eftir því að samábyrgð fyrir láninu verði undirrituð, sé allur hópurinn samþykkur því að nýju konurnar verði meðlimir. Önnur af þeim nýju er 25 ára, er í sambúð með eitt barn og ætlar að selja poppkorn og hin er 22 ára í sambúð með tvö börn og ætlar að prenta mynstur á lavalava pils til að selja.

Þetta er gestgjafinn á umræddum fundi. Hún heitir Ofa, það þýðir ást á tongísku en hún er upprunalega frá Tonga. Hún flutti til Samóa fyrir 20 árum til að giftast hérlendum manni og eiga þau 10 börn á aldrinum 7-19 ára. Á myndinni situr hún í upptökustúdíóinu sínu en það er einmitt bisnessinn hennar. Hún og maðurinn hennar eru saman í því að taka upp plötur, mér skilst reyndar að flestar þeirra séu með börnunum þeirra, þau syngja víst öll. Á næstu vikum stefna þau hjónin einnig að því að opna næturklúbb. Húsið þeirra fór ansi illa út úr fellibylnum sem gekk yfir Samóa í desember 2012 en þá flæddi inn í allt upptökustúdíóið. Þau voru búin að taka gólfið og húsakynnin í gegn þegar hún gekk til liðs við smálánaprógrammið en fyrsta lánið sitt notaði hún til að láta gera við og bæta stúdíógræjurnar.

Við ferðumst í bíl milli funda en fyrirtækið heldur úti alla vega 10 bílum til þess að geta þjónustað viðskiptavinina, enda er pælingin sú að þjónustufulltrúinn komi til kúnnanna í staðinn fyrir að þeir komi til okkar. Þetta var um kl. 15 og allir krakkarnir að streyma úr skólanum og heim.

Þarna er ein af konunum okkar að fylla út skoðanakönnunina sem ég var að framkvæma. Við erum að spyrja þær hvernig þeim líkaði við fjármálafræðsluna sem við bjóðum upp á. Það er gaman að lesa svörin þeirra, flestar hafa þær þau fjárhagslegu markmið að bæta lífsskilyrði og menntun barna sinna. Það hefur þó stundum gætt smá misskilnings á því hvað við erum að gera, ein spurði mig t.d. hvaða einkunn hún hefði fengið á prófinu, þó að spurningalistinn sé bara að spyrja hana um skoðanir eins og hvort henni hafi líkað kennsluefnið og hvort hún nýti sér það í daglegu lífi. Ég sagði bara að hún hefði fengið hæstu einkunn.

Tatau - tattoo - tattú

Tattú er líklega eitt fáum orðum af pólýnesískum uppruna sem hefur ratað inn í vestræn tungumál. Hér á Samóa er þetta kallað tatau og á sér um 2000 ára sögu. Samkvæmt vefsíðu um pólýnesísk húðflúr kom orðið tattú fyrst fyrir í Evrópu í kjölfar leiðangurs Kapteins James Cook um Pólýnesíu árið 1771. Hann kallaði þetta “tattaw” og lýsti því hvernig óafmáanlegar merkingar væru notaðar til að sýna stöðu hvers og eins í samfélaginu.
Ég skrifaði einhvern tímann hér á bloggið að húðflúrin væru stór. Ég var ekkert að grínast. Svona lítur hefðbundið “Pe’a” tattú út:

Nei, ég fékk engan til að sitja fyrir nakinn. Myndin er fengin af veraldarvefnum.

Ég fór á kynningu hjá “menningarþorpinu” niðrí bæ þar sem ég lærði um svona tattú og fylgdist með þar sem verið var að húðflúra einn. Það eru bara karlar sem fá þessa týpu. Það er alltaf byrjað á því að húðflúra mjóbakið og final touch-ið er naflinn. Ef naflinn er ekki flúraður þýðir það að verkinu hefur ekki verið lokið. Því fylgir mikil skömm að vera með hálfklárað pe’a húðflúr, ekki bara fyrir einstaklinginn heldur alla fjölskylduna hans.

Kennarinn í menningarþorpinu. Það er búið að flúra á honum naflann þannig að hann er góður.

Gaurinn á myndinni hér að ofan leiddi okkur í allan sannleikann um kvalirnar sem fylgja því að fá pe’a og hvað þetta er mikil andleg raun að undirgangast þess flúrun. Ef ég man rétt þá eru þetta 9 session sem hægt er að fara í dag eftir dag. Flestir ráða samt ekki við það og verða bara kvíðnir og þunglyndir við það að vakna á morgnana og sjá fram á enn einn daginn af stingandi nálum. Þannig að sumir fara annan hvern dag í flúrun og aðrir deila þessu á lengra tímabil.  Á meðan flúrunin fer fram liggur viðtakandinn á mottu á gólfinu (hér er hægt að sjá myndband fyrir áhugasama: http://www.youtube.com/watch?v=8u7Kp2H3nxg. Það er venjan að hafa einhverja fjölskyldumeðlimi viðstadda sem hvísla hvatningarorð eða syngja til þess beina huganum að einhverju öðru en þjáningunum. Þess má geta að í dag gilda strangar reglur um hreinlæti í tengslum við húðflúranir en fyrr á tímum var auðvitað gríðarleg sýkingarhætta sem fylgdi þessari athöfn.

Karlar með svona tattú fá sérstakan titil og eru dáðir fyrir hugrekki sitt og andlegt úthald. Það var þannig áður fyrr (ég held að það sé ekki lengur þannig) að til þess að geta orðið matai, þ.e. fjölskylduhöfðingi, þá varð viðkomandi að vera með svona húðflúr. Matai kerfið er enn mikilvægur partur af samósku samfélagi, t.a.m. getur bara fólk með matai titil boðið sig fram til þingsetu. Matai titillinn er fyrir bæði karla og konur en pe’a tattúið er bara fyrir karla. Konurnar fá nefnilega annars konar tattú sem er ekki jafn umfangsmikið.

Myndir af internetinu því það er eitthvað skrýtið við það að eltast við fólk og taka myndir af löppunum á því. Mér finnst konuhúðflúrin bara helvíti smekkleg.

Þó að margir karlar séu með pe’a tattú þá eru nú flestir með eitthvað aðeins umfangsminna.

Þessi er t.d. með tattúað á bakið á sér hið góða mottó: Samóa er byggt á Guði