Þegar jörðin skelfur

Þegar ég kom til Japans á síðasta ári vissi ég vel að jarðskjálftahætta í Japan væri umtalsverð en ég spáði nú ekki mikið í það. Það var svo ekki fyrr en ég fékk heimsókn frá starfsmanni DSS (United Nations Department of Safety and Security) í ágúst að ég og samstarfskonur mínar áttuðum okkur á því að ég vissi sáralítið um viðbrögð við jarðskjálfta. DSS gaurinn fór í gegnum þetta helsta og gekk úr skugga um að risastóri glerveggurinn á skrifstofunni minni væri jarðskjálftaheldur.

Mynd tekin sama dag og jarðskjálftinn varð. Glerveggurinn í baksýn er sem sagt útveggurinn á skrifstofunni minni og var dæmdur jarðskjálftaheldur af sérfræðingi.

Eftir þetta fræddi samstarfskona mín mig um jarðskjálftaæfingar í japönskum grunnskólum sem eru haldnar 1-2x á ári. Þá æfa krakkarnir sig í því að skjótast undir borðið sitt, rýma svo stofuna og koma sér fyrir á söfnunarsvæði. Það sama á við í vinnunni, ef eitthvað myndi henda færi ég undir borð. Við Raggi ræddum þetta heima við og gerðum plan um að halda kyrru fyrir og ef á þyrfti að halda hefðum við þann möguleika að henda okkur undir rúm eins og Raggi sýnir einmitt í myndbandi með færslunni hér að neðan.

Svo kom í ljós að þar sem ég er starfsmaður alþjóðlegrar stofnunar er ég ekki skráð inn í sveitarfélagið og hafði því ekki fengið tilkynningar um hvar söfnunarsvæði hverfisins míns væri og var ekki skráð á neina lista ef á versta veg færi (nema kannski hjá utanríkisráðuneytinu í Tokyo sem er kannski full langt í burtu). Því var kippt í liðinn undir eins og fór framkvæmdastýra kvennamiðstöðvarinnar með mig á fund skólastjórans í Yuya grunnskólanum sem er næstur heimili okkar. Þar kynnti ég mig formlega og skólastjórinn gekkst í persónulega í ábyrgð á því að kanna hvort ég og Raggi myndum ekki örugglega skila okkur á söfnunasvæðið við skólann ef til þess kæmi.

Ég og umræddur skólastjóri ásamt nokkrum nemendum Yuya grunnskólans. 

Fyrir 16 árum síðan varð jarðskjálfti hér á þessum slóðum og létust um 6000 manns, aðallega í Kobe sem er bara örfáa kílómetra í burtu. Eftir það hefur mikið verið gert til að hindra frekara mannfall vegna jarðskjálfta, því hér í Japan er þetta ekki spurning hvort jarðskjálftar verða heldur bara hvar og hvenær. Allar reglugerðir varðandi byggingar hafa verið hertar auk þess sem stefna um viðbragð við neyðarástandi var mótuð.

Ég las í Japan Times að ýmislegt hefði farið úrskeiðis við björgunarstörfin vegna Kobe jarðskjálftans, m.a. voru sögur um að starfsfólk utanríkisráðuneytisins hefði krafist þess að fá að fylgja erlendu björgunarfólki fyrst á hótel til að snæða hádegisverð áður en því var leyft að fara á vettvang til að hefja björgunarstörf auk þess sem svissneskir björgunarhundar voru settir í sóttkví við komuna til Japans.

Fram kom í greininni að flestir séu sammála um að viðbragðið sé töluvert betra nú en þá. Betri samvinna er nú milli ríkisstofnana og mikið hefur verið liðkað fyrir aðstoð sem berst frá öðrum héruðum Japans, en reynslan frá fyrri hörmungum sýndi að boðun heimavarnarliðsins tók langan tíma að fá samþykki auk þess sem önnur aðstoð dagaði uppi í kerfinu ef svo má að orði komast. Í þetta sinn kom heimavarnarliðið fljótt á vettvang og erlendar björgunarsveitir mættu ekki óheyrilegum töfum vegna skriffinnsku.

Þrátt fyrir allar þær framfarir sem hafa orðið frá árinu 1995 og þá tækni sem þróuð hefur verið hér í Japan til að byggja jarðskjálftaheldar byggingar þá olli skjálftinn að þessu sinni eyðileggingu sem engan óraði fyrir. Fjöldi þeirra sem lést vegna bygginga sem hrundu er aðeins talinn nokkur hundruð en flóðbylgjan sem kom í kjölfarið var bara svo miklu, miklu stærri en fólk gerði ráð fyrir að gæti orðið. Þetta er mjög kaldhæðnislegt, til að mynda var Raggi að segja mér frá umfjöllun sem hann sá á NHK um flóðvarnargarð sem byggður hafði verið í einum strandbænum sem átti að verja íbúa hans fyrir flóðbylgju allt upp í 10 metra háa. Veggurinn var stolt bæjarins og eftir flóðin á Súmötru og annars staðar í Indlandshafi árið 2004 kom fólk frá ýmsum löndum í study tour í þangað til að skoða mannvirkið. Því miður reyndist fljóðbylgjan sem skall á ströndum Japans hærri en 10 metrar og nú gat að líta autt svæði innan veggjarins þar sem sópast höfðu í burtu hús, bílar og hvaðeina. Svo ekki sé minnst á kjarnorkuverin í Fukushima sem voru hönnuð til að þola 6 metra háa bylgju.

Ég á von á því að það sem gerist nú í framhaldinu verði víðtæk stefnumótun og nýjar reglur sem gera ráð fyrir flóðbylgjum af þessari stærð. Miðað við flest önnur lönd í heiminum virðast Japanir vel búnir undir áföll sem þessi, þ.e. tæknilega, auðvitað er aldrei hægt að vera sálrænt undirbúinn og áfallið er gríðarlegt fyrir þann fjölda fólks sem hefur misst hefur allt sitt, bæði veraldlegt sem og ástvini.

Ljónahöllin okkar í Japan

Loksins lifnar bloggið við á nýju ári! Einhvern veginn þætti mér eðlilegt að skrifa um jarðskjálftann og flóðbylgjuna sem skóku Japan fyrir viku síðan en ég læt nægja í þetta sinn að linka á ítarlega og nákvæma frásögn Ragga af viðburðunum, sjá hér. Það er eiginlega engu við að bæta að svo stöddu. Það þarf ekki að hafa áhyggjur af okkur hér í þessum landshluta og við fylgjumst vel með fréttum og þeim breytingum sem verða.

Að öðru. Þegar við Raggi komum heim til Íslands um jólin þá höfðum við margar furðusögur að segja af dvöl okkar í Japan. Í jólaboðsyfirheyrslum úti um allan bæ sögðum við frá því hvernig fólk héldi að Raggi væri skírður eftir eldfjallinu Laki (hljómar auðvitað alveg eins), að sykraðar baunir væru aðalnammið og lýstum hinum ýmsu (og á stundum yfirgengilegu) kurteisisvenjum. En það var alltaf sami hluturinn sem nánast allir viðmælendur okkar voru jafn hissa á.

„What!!? Búið þið í 19 fm íbúð!!?“

Já, híbýli okkar hér í Leopalace (nafn með rentu?) eru einmitt 19 fm að flatarmáli en það fer þó alveg ágætlega um okkur. Til að veita betri innsýn inn í þessa ótrúlegu staðreynd gerðum við Raggi lítið innlit/útlit myndband sem sýnir íbúðina og það sem hún hefur að geyma.



Eitt helsta afrek okkar í Japan er að deila einbreiðu rúmi í 10 mánuði án þess að verða klikkuð og svefnvana. Þetta var meira challenging í 35 gráðu hitanum í sumar, en íbúðin okkar er langt í frá að vera vel einangruð, ekki fremur en önnur hús í Japan, og er meðal hitastig inni við mjög svipað því sem er úti, bæði um vetur og sumur. (Við erum samt með viftu sem á að sjá um að hita og kæla eftir því sem við á, og hún gerir það svona nokkurn veginn.)

En það getur líka verið ansi strembið að standa í stóreldamennsku í pínkuponsulitlu eldhúsi. Í kvöld ákváðum við að festa það á filmu þegar laugardagsmaturinn, indverskur pottréttur og grjón, var lagaður í eldhúsinu sem telur um 2-3 fermetra. Eins og sést erum við komin í þó nokkra æfingu með að þvælast ekki mjög mikið fyrir hvort öðru, en heitir pottar, beittir hnífar, fullt af mat og tvær manneskjur er alveg full mikið fyrir þetta eldhús.



Skál!