Lóan er komin

Að vísu kom lóan ekki í líki fugls heldur er þetta einhver bévítans padda. En engu að síður er þetta padda sem boðar komu sumars og lok rigningartímabils. Þessi skordýr byrja að garga á morgnana upp úr klukkan sjö og það fer nú ekki fram hjá manni. Mér skilst að þetta séu einhvers konar risabjöllur með vængi og mér brá ógurlega þegar ég sá eitt þannig fljúga í fyrsta sinn, enda ekki þekkt fyrir að vera sérstakur aðdáandi skordýra.

Mér var sagt að þessur bjöllur lifi sem lirfur ofan í jörðinni í 7 ár áður en þær skipta um ham og ryðjast upp úr jörðinni sem bjöllur og setjast upp í tré. Þá tekur við mökunartímabil sem aðeins stendur í tvær vikur og svo deyja þær. Það eru einmitt þessi mökunarhljóð karlkyns bjallanna sem heyrast á morgnana en þá spranga þeir um á trjágreinum og garga digurbarkalega til að sýna sig fyrir dömunum.

Þessi ágætu skordýr eru sem sagt sumarboðarnir í Japan. Því miður náði ég ekki að mastera þá list að hjóla með regnhlíf í annarri meðan á rigningatímabilinu stóð og var í staðinn í einhverju skelfilegu regnponsjói sem ég keypti í hundraðkallabúð. En nú er komið sumar og á einni viku hefur hitastigið hækkað allverulega. Þegar ég lagði af stað í vinnuna fyrir klukkan níu í morgun var 32 gráðu hiti sem er svona nett heitt finnst mér á þeim tíma dags.

Samt var ég hissa að það væru “bara” 32 gráður því það virkaði heitara. Sem betur fer bý ég með landfræðingi sem hefur tekið veðurfræðinámskeið á háskólastigi og gat útskýrt þetta fyrir mér. Þetta hefur nefnilega með rakann að gera en hér í Japan talar fólk svona svipað mikið um veðrið og á Íslandi og þá ekki síst um rakann. Svipað eins og við með “voðalegt rok er þetta”. Kannski ekki skrýtið því um síðustu helgi var t.d. 88% raki. Nú hef ég aldrei spáð í rakatölur en ég geri ráð fyrir að 88% sé frekar mikið. Þannig að Raggi tók sig til og setti upp lítið veðurforrit í tölvunni minni sem segir mér bæði hver raunhitinn er en einnig hversu heitt er þegar rakastigið er tekið til greina. Þannig að núna er 31 gráðu hiti úti en “feels like” 34 gráður.

Ef ég ætla mér að fitta inn hér í þessari sterku sól ætti ég að leggja sólgleraugunum og kaupa með sólhlíf og/eða stráhatt. Hér sést ekki nokkur manneskja sólgleraugu, nema þá kannski einhverjar ofurpæjur, og þá gegna sólgleraugun frekar hlutverki vottorðs um tískumeðvitund. Ég er hins vegar mjög spennt fyrir sólhlífunum því þær eru miklu meira töff en regnhlífar, með alls kyns fallegum pífum og blúndum.

Raggi hætti lífi sínu í vikunni þegar hann hjólaði 15 km í 32 gráðu hita til þess eins að skoða opnunartímann á sundlaugagarði sem hann rak augun í á leiðinni af flugvellinum. Hann fékk í kjölfarið fyrirlestur frá mér um ofþornun, en þetta er víst það sem leggja þarf á sig þegar maður kann ekki að gúggla á japönsku. En sundlaugagarðurinn verður líklega dægradvöl okkar í sumarhitanum því aktvivítet utandyra sem ekki innihalda kaldar sundlaugar gætu reynst okkur um megn.

Gleður mig að kynnast þér

Í Japan eru nafnspjöld hin mesta nauðsyn. Nú er ég búin að vinna hér í rúma tvo mánuði og ég er búin að dreifa fleiri nafnspjöldum en á tveimur og hálfu ári hjá UNIFEM á Íslandi. Mér skilst raunar að nafnspjöld séu japönsk uppfinning. Ég sel það ekki dýrara en ég keypti það en mér var sagt að þegar japanskir bisness menn fóru að fara til Bandaríkjanna á sjötta og sjöunda áratugnum þá hafi Kanarnir heillast af þessum litlu spjöldum og tekið upp notkun þeirra. Þetta var hins vegar löngu þekkt fyrirbæri í Japan.

Að skiptast á nafnspjöldum er lítil og skemmtileg seremónía sem ég hef nú masterað (að eigin mati).



Fyrir það fyrsta verður maður að geyma nafnspjöldin í litlu leðurveski með tveimur hólfum, eitt fyrir eigin nafnspjöld og annað fyrir nafnspjöld sem maður fær frá öðru fólki. Á myndinni má sjá svona veski og ef vel er að gáð má sjá að ég held á leðurveskinu sem ég er sjálf búin að fjárfesta í. Fyrstu dagana var ég ekki töff með nafnspjöldin í vasanum á jakkanum og sá ekkert athugavert við það. Fannst bara frekar komfí að vera með mín nafnspjöld öðrum megin og annarra nafnspjöld hinum megin, en svo komst ég að því að það er nánast móðgun við manneskjuna sem maður er að hitta að stinga nafnspjaldinu í vasann.



Síðan skal rétta nafnspjaldið fram með báðum höndum (klikkaði líka á því til að byrja með, voðalegt vesen að þurfa endalaust að rétta allt með báðum höndum...) og passa mjög vel að snúa nafnspjaldinu þannig að viðkomandi geti lesið nafnið.



Það liggur í hlutarins eðli að ef báðar manneskjur rétta með báðum höndum þá þarf önnur hvor að sleppa til að taka við hinu spjaldinu. Þetta gerist nú bara organískt þótt ótrúlegt megi virðast og raunar í þessum skrifuðum orðum átta ég mig á að mögulega eru reglar tengdar þessu...! Vona ekki.



Þá er komið að því að grandskoða nafnspjaldið. Mér skilst að maður eigi að koma fram við nafnspjaldið alveg eins og um manneskju sé að ræða, þetta er í raun bara framlenging af manneskjunni sjálfri. Þannig að maður þarf að sýna spjaldinu áhuga, skoða það vel, fara vel með það og ekki krota á það. Þá þarf einnig að passa að halda spjaldinu í brjósthæð eða alla vega ofan við mitti.



Jájá, allir að grandskoða nafnspjöldin og það er voða gaman.



Og ég í hinum alvanalegu útskýringum á mínu skelfilega langa eftirnafni. "Sko pabbi minn heitir Guðjón og ég er dóttir hans, þetta er í raun mjög einfalt." Þess ber að geta að ég droppaði mjög fljótlega hluta af eftirnafni mínu þ.e. "Gyðu- og" vegna þess að það lá við yfirliði hjá fólki þegar það sá nafnið.

Ef um sitjandi fund er að ræða þá er mikilvægt að leggja nafnspjaldið á borðið fyrir framan sig og hafa það þar, þar til fundi lýkur.



Þessi mynd er tekin á fyrsta fundinum mínum í vikunni eftir að ég kom. Alveg skelfilega formlegur fundur með borgarstjóranum í Sakai. Eins og sést þá hafa borgarstjórinn og aðstoðarborgarstjórinn að sjálfsögðu sett spjaldið mitt á borðið fyrir framan sig eins og vera ber. Ég hins vegar, var ekki með neitt á borðinu af því ég var búin að troða spjöldunum þeirra í vasann.



Svo er það góð regla að sýna nafnspjaldinu aukna virðingu með því að leggja það ofan á nafnspjaldaveskið sitt eins og samstarfskona mín er búin að gera á þessari mynd. Ef verið er að hitta mikið af nýju fólki í einu og maður er með mörg nafnspjöld fyrir framan sig þá skilst mér að það sé nafnspjald þess sem hæst er settur í hópnum sem skuli hvíla á veskinu. Hin spjöldin geta verið á borðinu.



Þar sem að allar kynningar hér fara fram með nafnspjöldum og hneigingum þá tíðkast handabönd alls ekki. Þar sem að ég er útlendingur þá réttir fólk stundum fram höndina, finnst gaman að vera svolítið internasjónal. Það verður að segjast að þau handabönd eru nú mörg ansi slepjuleg og laus. Eða jafnvel að rétt er fram vinstri höndin! Þannig að það er ljóst að Japanir þurfa að læra að bindast höndum líkt og ég þarf að læra nafnspjaldaskipti.



Að lokum má svo sjá hér nafnspjaldið mitt og hvernig nafnið mitt er skrifað með katakana letri.

Stríð og friður

Í síðustu viku var mér boðið að taka þátt í friðardegi Kvennasamtakanna í Sakai. Mér var ætlað að vera einn af heiðursgestunum auk þess að halda erindi um kvenréttindi. Ég ákvað auðvitað að verða við þessari bón og spáði svo ekkert meir í því um hvers konar viðburð væri að ræða.



Þegar komið var að þessu sat ég á sviðinu með blómvönd til þess að taka þátt í einhverri blómaathöfn þegar ég áttaði mig á því út á hvað þetta gekk. Þótt að ég vissi bráðvel að Japan tók virkan þátt í seinni heimstyrjöldinni og að ég hefði tekið þátt í kertafleytingum vegna Hiroshima og Nagasaki í tveimur löndum var ég ekki alveg búin að tengja. Þrátt fyrir að orðið “heimstyrjöld” gefi til kynna að stríð hafi geisað um heim allan þá var hún í mínum huga bara tengd við Evrópu. Þennan dag fékk ég sannarlega að kynnast því að svo er ekki. Seinni heimstyrjöldin hafði djúpstæð áhrif í Japan og andrúmsloftið á viðburðinum var þrungið sorg. Þannig að erfitt var að halda aftur af tárunum, í mínu tilfelli gekk það raunar ekki, og á slíkri stundu mæli ég nú ekki sérstaklega með að vera heiðursgestur sem situr uppi á sviði. Sem betur fer veit ég að það er töff að gráta.



Blómvöndurinn sem ég var með var til þess að votta fórnarlömbum stríðsins virðingu og við sem vorum þarna heiðursgestir fórum fyrst með blómvendina.



Þegar því var lokið komu svo gestir úr salnum í tugatali og lögðu sín blóm á borðið. Undir var leikin jarðarfarartónlist. Eins og sjá má á myndinni var þetta þvílíkt magn af blómum. For the record, þá var síðan þessum blómum skipt jafnt á milli hinna ýmsu trúfélaga í Sakai sem fengu þau til þess að skreyta kirkjur, hof eða aðra staði á þeirra vegum.

Þann 10. júlí fyrir 65 árum var Sakai borg sprengd í loft upp í loftárásum Bandaríkjahers. 1860 manns létu lífið og miklu fleiri misstu heimili sín. Þess vegna eru á þessum tíma árs haldnir viðburðir hér í Sakai til þess að minnast Heimstyrjaldarinnar. Á laugardaginn fengum við Raggi leiðsögn um ljósmyndasýningu þar sem sýnt var hvernig japönsk börn fengu kerfisbundna þjálfun í að verða góðir hermenn. Einnig gaf að líta mynd af skólastofum þar sem ekkert nám fór lengur fram en þar voru hinsvegar börn að stunda hergagnaframleiðslu. Svo voru líka skelfilegar myndir frá kjarnorkuárásinni á Hiroshima. Þar mátti sjá hvernig borgin þurrkaðist út en einnig hvernig fólk þurrkaðist út. Á einni myndinni voru tröppur þar sem greina mátti far eftir manneskju sem sat þar, áður en hún gufaði upp. Já bókstaflega gufaði upp í hitanum af kjarnorkusprengjunni.

Á öllum þessum viðburðum sem haldnir eru til að minnast loftárásanna á Sakai eru skilaboðin alltaf þau sömu: Ekki gleyma. Ekki láta þetta koma fyrir aftur. Þessi sömu skilaboð hef ég heyrt á gyðingasafninu í Berlín og í fangabúðum nasista í Hollandi. Þetta eru skilaboð allra þeirra sem upplifðu stríðið með einhverjum hætti.

Þess vegna er ennþá kaldhæðnislegra til þess að hugsa að þann 10. júlí fyrir aðeins 15 árum greip um sig skelfing meða íbúa og flóttamanna í Srebrenica í Bosníu. Sameinuðu þjóðirnar höfðu lýst því yfir að svæðið væri öruggt og því var gætt af friðargæsluliðum Sameinuðu þjóðanna. Það kom þó ekki í veg fyrir að dagana í kjölfarið fóru fram skelfileg þjóðarmorð þar sem yfir 8300 karlar og drengir voru drepnir. Konum var nauðgað og börn rifin úr fangi þeirra og drepin. Nú stendur yfir undirskriftasöfnun gegn rasisma undir yfirskriftinni Souls of Srebrenica sem Hjálmar vinur minn og starfsmaður UNIFEM í Bosníu benti á. Þar er fórnarlömbum þjóðarmorðanna vottuð virðing og skilaboðin eru: Ekki gleyma. Ekki láta þetta koma fyrir aftur. Undirskriftasöfnunin er á þessari slóð: http://www.sos1995.com/index.php?lang=3 og þar er að finna þessa tilvitnun:

“Thousands of men executed and buried in mass graves, hundreds of men buried alive, men and women mutilated and slaughtered, children killed before their mothers' eyes, a grandfather forced to eat the liver of his own grandson. These are truly scenes from hell, written on the darkest pages of human history.” -Fouad Riad, International Criminal Tribunal judge-

Í frétt BBC frá því í gær er að finna eftirfarandi tilvitnun í Ramizu Gurdic sem missti tvo syni og eiginmann í þjóðarmorðunum: “How can you forget, how can you forgive? I think about them every day. I go to bed with the pain and I wake up with the sadness”

Þannig er það nefnilega með stríð. Þau verða ekki mæld með fjölda látinna. Sorgin, eftirsjáin og sársaukinn situr eftir. Jafnvel eftir 65 ár eins og ég fann svo áþreifanlega fyrir í síðustu viku.

Menningarsjokk?

Undanfarið hef ég þjáðst af eins og hálfs mánaðar veikinni. Það er veikin sem maður fær alltaf eftir einn og hálfan mánuð í útlöndum (+/- nokkrar vikur/dagar) og lýsir sér þannig að allt sem tilheyrir viðkomandi landi fer í taugarnar á manni. Önnur einkenni eru óeðlileg upphafning á íslensku samfélagi og mjög langar viðverur á Facebook þar sem maður reynir að taka þátt í partýum helgarinnar eftir á með því að skoða myndir og lesa alla statusa/myndakomment/veggpósta sem berast um málið.

Þegar ég bjó í Berlín var ég um þetta leyti ægilega pirruð yfir því að geta ekki fundið neitt sem líktist E. Finnsson kokteilsósu. Og í Svíþjóð snerist það aðallega um hvað sænskar stelpur þurftu alltaf að vera ægilega miklar dúllur. En svo líður þetta hjá og maður hættir að taka eftir þessu (annað hvort af því maður aðlagast eða af því maður fékk senda kokteilsósu frá Íslandi).

Þannig að núna er allt sem er japanskt alveg glatað. Til að byrja með voru allar hneigingarnar fyndnar og maður fær svona “vó-ég-er-í-Japan!-tilfinningu.” Akkúrat núna eru viðbrögð mín að ég hugsa “djíses... nennirðu ekki bara að standa upprétt...kræst.” Hluti af pirringnum er að ég er átta mig á öllum félagslegu merkingunum tengdum hneigingum, t.d. dýptinni og því hvað maður heldur hneigingunni lengi. Allt hefur þetta með virðingu og virðingarröð að gera, öðru nafni stigveldi eða goggunarröð. Fyrir draumóramanneskjuna um stéttlaust samfélag getur verið erfitt að kyngja þessu. Á sama tíma aukast kröfurnar til mín um að átta mig á þessu og taka þátt í leiknum. Fljótlega verð ég samt örugglega farin að hneigja mig í réttri dýpt og lengd án þess að taka eftir því. Ekki er heldur ólíklegt að mér eigi síðan eftir að finnast Íslendingar voðalegir dónar að hneigja sig ekki þegar ég kem heim aftur.

Þegar maður er nýr í samfélaginu, þekkir ekki söguna, skilur ekki tungumálið og kann ekki siðina þá leggur maður oft ranga merkingu í viðbrögð og athafnir fólks. Til dæmis finnst mér eins og allir séu alltaf alveg á nálum hér. Ef maður t.d. biður einhvern um að sækja eitthvað er mjög líklegt að viðkomandi hlaupi af stað. Já, literally hlaupi. Það er alveg frekar fyndið hvað Japanir hlaupa mikið, líka konur á háum hælum. Ég hef haft orð á þessu og fólk kemur alveg af fjöllum, kannast ekkert við að hlaupa nokkurn tímann. Á hótelinu þar sem ég var fyrstu dagana var lobbýstarfsfólkið alltaf á hlaupum. Heima myndi þetta teljast frekar óprófessjónal og viðkomandi myndi líta út fyrir að vera skelfilega taugaveiklaður. En það getur samt ekki verið að fólk hér sé almennt svona sjúklega taugaveiklað og stressað.

Þessa dagana er alveg yndislegur kóreskur strákur í heimsókn hjá einni starfskonu kvennamiðstöðvarinnar. Ég spurði hann hvað hann væri gamall og hann svaraði: “I´m fifteen... I guess.” Þetta þótti mér undarlegt svar og spurði hann hvort hann væri í alvörunni ekki viss um hversu gamall hann væri. Svarið var að í Kóreu verða börn 1 árs daginn sem þau fæðast og eftir það skiptir afmælisdagurinn ekki máli heldur bæti allir við ári um hver áramót. Ef ég skildi þetta rétt þá eru möguleikar á að í Kóreu geti maður verið 2 ára þó maður sé bara 2 daga gamall í raun, þ.e. ef maður fæðist á gamlársdag.

Alla vega, þessi nýi vinur minn frá Kóreu myndi sannarlega ekki taka undir greiningu mína á japönsku samfélagi sem taugaveikluðu og stressuðu. Honum finnst æði að vera í Japan því hér er allt svo ægilega afslappað og rólegt. Sjálfur hefur hann búið í Kanada hjá fósturfjölskyldu síðastliðin tvö ár og fékk því tækifæri til að læra ensku. Þar fékk hann líka tækifæri til að spila tölvuleiki og lesa myndasögur sem honum finnst rosa gaman. Nú þarf hann hins vegar að koma heim til Suður-Kóreu því það er svo dýrt fyrir foreldra hans að halda honum uppi í Kanada. Hann kvíðir því mikið að þurfa að fara aftur í kóreskan skóla. Kröfurnar eru stjarnfræðilegar og álagið gífurlegt. Hann gerir ráð fyrir að því að þegar skólinn byrjar aftur að hann muni læra minnst 17 tíma á sólarhring og kannski verja sumum nóttum alfarið á bókasafninu. Þetta þarf hann að gera til þess að fá vinnu þegar hann verður stór. Hann vill ekki verða betlari sagði hann mér.

Vonandi líður eins og hálfs mánaðar veikin hratt hjá og vonandi tek ég skref fram á við í skilningi mínum á japönsku þjóðfélagi. Nú skil ég af hverju fólk stofnar Íslendingafélög því ég held nefnilega að það hjálpi að deila pirringnum á því sem maður ekki skilur, misskilur eða vill ekki skilja með öðrum Íslendingi. Á fimmtudagskvöldið verður stofnfundur Íslendingafélagsins Sakai en þá mun lækning mín við eins og hálfs mánaðar veikinni berast frá Íslandi. Elsku Raggi er að koma og þá verður sko kátt í 19 fm höllinni!

Þangað til ætla ég halda áfram að röfla og pirrast yfir eftirfarandi við sjálfa mig: Að það sé fiskisoð í fokking öllu, að allt brauð sé franskbrauð, að það sé ekki standard að hafa ofn í japönsku eldhúsi, að það þurfi að hringja 100 símtöl fyrst og láta alla vita um allt áður en það er aksjúallí gert, að það sé í lagi að hringja vinnutengd símtöl kl. 9:15 á laugardagsmorgnum, að maður þurfi endalaust að gefa öllum gjafir til að þakka fyrir minnsta viðvik, að allir sem hafa gefið manni gjafir eigi inni hjá manni, að það séu ekki seldar tortillur í japönskum búðum, að það tali enginn ensku, að ég tali ekki japönsku og að fax virðist vera vinsælla en tölvupóstur.

Og svo skal ég aldrei röfla um þetta aftur. Fyrr en ég fæ fimm mánaða veikina sem ég held að sé líka standard.

Í kaupbæti er eitt íslenskt pirr: Er Nói Síríus ekki að grínast með að hætta að framleiða Malta súkkulaði. Hvað eru þau að spá?!

Kíkt til Kyoto

Á mánudaginn var land lagt undir fót og farið til heimaborgar Nintendo, Kyoto. Ef ekki væri fyrir Kyoto bókunina þá hefði ég sennilega aldrei heyrt um Kyoto áður en ég kom til Japan. En þetta er auðvitað stórmerkileg borg og falleg í alla staði, enda var hún höfuðborg Japans í 1100 ár. Það var starfsfólk kvennamiðstöðvarinnar sem bauð mér í ferðina en þetta er ægilega hress hópur.




Hér eru ferðafélagarnir við Kiyomizu-dera hofið. Þau skarta að sjálfsögðu hinum frábæru pís-merkjum sem eru ómissandi á hverri mynd.



"The waterfall is counted among the ten most famous pure water sites in Japan." Það er merkilegt hvað japanskir ferðabæklingar eru uppteknir af því raða stöðum í röð eftir frægð eða mikilvægi og að segja manni hvaða viðurkenningar viðkomandi staður hefur fengið frá japönskum stjórnvöldum. Þarna getur maður sem sagt nælt sér í hreint vatn ef maður maður hittir dollunni á prikinu undir bununa.



Þau eru nú falleg þessi hof.



Þennan dag voru mörg hof heimsótt og að sama skapi lagði ég fram margar óskir sem ég vona að rætist á næstu dögum. Ég gat lagt inn beiðni til þessarar ágætu styttu um ósk sem ég vildi fá uppfyllta og svo átti ég að snúa höfðinu á henni í áttina að þeim sem óskin beinist að. Þarna er ég sem sagt að reyna að snúa höfðinu í áttina til Íslands. Vona að ég hafi giskað á rétta átt.



Fólk pimpar líka bílana sína í Japan. Þessi er með fettish fyrir Mikka mús eins sjá má á músinni fremst á bílnum, sólskyggninu og fóðrinu utan um stýrið. Svo fílar viðkomandi líka kók, engla og fjaðrir. Töff.

´

Það var allt í blóma við Fujinomori hofið. Hortensíur í öllum regnbogans litum.



Og konur í blóma. Pís.



Ég fékk ægilega gott vatn að drekka úr þessum steini. Jafnaðist á við íslenskan fjallalæk. Ætli steinninn sé á listanum yfir 10 frægustu hreinavatnsstaðina í Japan?



Í Kyoto eru 1200 leigubílar með þriggja blaða smára á þakinu. Hins vegar eru bara 4 leigubílar með fjögurra blaða smára! Það þykir mikil lukka að næla sér í þannig leigubíl. Maður er samt ekki svo heppinn að sleppa við að borga.



Þarna er ég komin að Fishimi-Inari Taisha hofinu eða alla vega þar sem gangan hefst í gegnum þessi þúsund hlið sem liggja upp fjall í 4 km gönguleið. Maður hlýtur samt að vera orðinn nett ruglaður eftir fjóra kílómetra í gegnum þessi appelsínugulu hlið.



Við röltum bara smá og snerum svo við. Þegar ég sneri mér við sá ég að hliðin voru áletruð. Ég gerði ráð fyrir að þetta væru bænir eða einhver helgiorð. Svo var ekki heldur er hvert hlið merkt með nafni þess sem gaf hliðið og dagsetningunni sem það var reist. Ekki hátíðlegra en það en lúkkar nokkuð vel.



Í kaffitímanum var kominn tími á sætindi að japönskum sið. Þetta er green tea ís og eitthvað djellí dót. Ég deili ekki ást japana á öllu þessu djellíi og fékk mér bara vanilluís í staðinn.



En strákarnir voru ægilega ánægðir með djellígumsið...



...og stelpurnar líka!




Kyoto er einhvers konar japönsk útgáfa af mið-evrópskri borg með allar þessar kósí, þröngu götur.



Hello Kitty!



Að lokum kíktum við í Sanjusangen-do hofið. Þarna inni eru 1000 styttur af gyðju með 11 hendur. Það eru í heildina mjög margar hendur.